Home Blog Self Innovation Το Φαινόμενο Benjamin Franklin

Το Φαινόμενο Benjamin Franklin

Benjamin Franklin και βαθιά ψυχολογία

Η αρχική θεώρηση του φαινομένου Benjamin Franklin αναφέρει πως στο μυαλό μας υπάρχει μια λανθασμένη άποψη για το πως λειτουργεί ένα σημαντικό φαινόμενο της κοινωνικής Ψυχολογίας: παρόλο που πιστεύουμε πως κάνουμε πράγματα για τους ανθρώπους που μας αρέσουν και άσχημα γι’ αυτούς που μισούμε, στην πραγματικότητα ισχύει πως μας αρέσουν οι άνθρωποι που κάνουμε πράγματα γι’ αυτούς!

Ο Benjamin Franklin δεν ήταν μόνο εξαιρετικός εφευρέτης. Είχε την ικανότητα να κερδίζει τους αντιπάλους του και αυτούς που τον μισούσαν. Και η αλήθεια είναι πως το είχε καταφέρει πολύ απλά γιατί είχε κατανοήσει εις βάθος κάποιες αρχές της ανθρώπινης συμπεριφοράς.

Όμως τι ακριβώς σημαίνει αυτό; Πως γίνεται όταν ζητάς μια χάρη από κάποιον που δεν σε συμπαθεί να του αλλάζει την γνώμη ή όταν ζητάς από κάποιον να είναι ευγενικός μαζί σου, μεταβάλλει την συμπεριφορά του με στροφή 180 μοιρών; Ίσως το φαινόμενο Benjamin Franklin είναι απάντηση για το κίνητρο πίσω από το οτιδήποτε κάνουμε!

Τα Μυστικά της Συμπεριφοράς

Benjamin Franklin και ψυχολογικοί νόμοι

Το φαινόμενο Benjamin Franklin και τα μυστικά της ανθρώπινης συμπεριφοράς

Συμπεριφορά είναι ο Ψυχολογικός όρος για το σύνολο των ‘’Πιστεύω’’ μας και συναισθημάτων που βιώνουμε προς ένα πρόσωπο, θέμα, ιδέα, χωρίς να έχουμε συνειδητή επίγνωση αυτών.

Για πολλά πράγματα, οι συμπεριφορές μας είναι σύνολο πράξεων όπου οδηγούν σε παρατηρήσεις στηριζόμενες σε εξηγήσεις και νοήματα που δίνουμε για την εξωτερική πραγματικότητα. Παρόλο λοιπόν που είναι ευρέως γνωστό πως η ιεράρχηση αξιών που έχουμε χαρτογραφημένη στο ψυχολογικό μας DNA οδηγεί τις πράξεις μας, ισχύει και το αντίστροφο όπου τείνει να είναι η κινητήριος δύναμη του φαινομένου Benjamin Franklin:

Οι πράξεις που κάνουμε πιο συχνά δημιουργούν αυτά που πιστεύουμε.

Αυτή η γνώση έρχεται και ‘’δένει’’ αρμονικά με την Impression Management Theory, όπου αναφέρει πως παρουσιαζόμαστε στους άλλους ως το άτομο που θέλουμε να είμαστε. Από την σκοπιά της Οικονομικής Θεωρίας, αυτό ονομάζεται Signaling, το οποίο σημαίνει πως αγοράζουμε αντικείμενα τα οποία μας προσφέρουν ή επιδεικνύουν κοινωνική αξία προς τους άλλους ή τουλάχιστον προς τα άτομα που θεωρούμε ότι έχουμε ίση ή μεγαλύτερη αξία από εμάς. Μια αλήθεια όπου εξαιρετικά στοχευμένα είχε αναφέρει ο Brad Pitt στην ταινία Fight Club: Αυτά που σε επηρεάζουν τείνουν να σε κατέχουν. Όμως πως αυτά συνδέονται με το φαινόμενο Benjamin Franklin;

Eίμαστε Κοινωνικά Όντα

Ακόμα και στις πρωτόγονες κοινωνικές δομές του Homo rhodesiensis, η πιθανότητα κοινωνικού εξοστρακισμού και απομόνωσης μπορούσε να προκαλέσει πολύ έντονα κοινωνικά συναισθήματα όπως άγχος ή ντροπή. Αυτός ο φόβος και με το πέρασμα εκατομμυρίων χρόνων πότισε βαθιά το εξελικτικό μας μέρος και έγινε αναπόσπαστο μέρος του γενετικού μας κώδικα. Είναι εξαιρετικά σημαντικό για τον καθένα μας το πως παρουσιαζόμαστε στους άλλους και τι εικόνα σχηματίζουν για εμάς.

Βαθιά στο μυαλό μας έχουμε νευρωνικούς καθρέπτες που αντανακλούν πίσω τι έχουμε κάνει και πως αντιδρά το κάθε άτομο που συναναστρεφόμαστε έναντι της συμπεριφορά μας. Είναι απαραίτητος νευρολογικός μηχανισμός με άμεσες επιπτώσεις στην διατήρηση αλλά και εξέλιξη της προσωπικότητας μας.

Τι έρχεται Πρώτο: Η Αντανάκλαση ή το Πιστεύω;

Όταν γινόμαστε μέρος ενός κοινωνικού γκρουπ ή χρήστες ενός προιόντος, δημιουργούνται συνθήκες που έχουν μεγαλύτερη επιρροή στην συμπεριφορά μας απ’ ότι η συμπεριφορά μας σ’ αυτές.

Ακόμα, το φαινόμενο BenjaminFranklin συνδυάζεται με μια ακόμα θεωρία, την Self – perception Theory. Στην θεωρία αυτή αναφέρεται πως οι συμπεριφορές μας σχηματίζονται παρατηρώντας την ίδια μας συμπεριφορά και επειδή στο μεγαλύτερο ποσοστό είναι υποσυνείδητη, λόγω έλλειψης επίγνωσης κινήτρου, προσπαθούμε να την κατανοήσουμε. Κοιτάμε πίσω σε μια κατάσταση σαν παρατηρητής, προσπαθώντας να κατανοήσουμε τα κίνητρα μας. Πράττουμε σαν μάρτυρες των δικών μας σκέψεων και τα ‘’Πιστεύω’’ σχηματίζονται κατά ένα μεγάλο ποσοστό από αυτές τις παρατηρήσεις.

Υποσυνείδητα, συνδεόμαστε περισσότερο με θετικές εμπειρίες και απομακρυνόμαστε από τις αρνητικές. ‘’ Σπρώχνοντας’’ ή ‘’τραβώντας’’ λοιπόν την εμπειρία επηρεάζει την αντίληψη μας. Η Self – perception theory διαχωρίζει τις μνήμες σε Declarative και Non – declarative, ή πιο απλά σε μνήμες που μπορούμε να έχουμε πρόσβαση συνειδητά και σε μνήμες που λειτουργούν μόνο σε υποσυνείδητο επίπεδο. Βέβαια, νευροψυχολογικά αυτή η  θεώρηση έχει εκπληκτικό ενδιαφέρον.

Υποσυνείδητα παρατηρούμε τις πράξεις μας και τις δικαιολογούμε στον εαυτό μας με ένα τρόπο που να μας ικανοποιεί, χωρίς καν να το καταλαβαίνουμε

Και εδώ είναι που εισάγεται ακόμα καλύτερα το φαινόμενο Benjamin Franklin. Όταν κάποιος που δεν μας συμπαθεί παρατηρήσει υποσυνείδητα τον εαυτό του να πραγματοποιεί μια πράξη γενναιοδωρίας ή θετικότητας προς το πρόσωπο μας, η πράξη αυτή και επαναλαμβανόμενα θα τον οδηγήσει να σχηματίσει το ‘’πιστεύω’’ πως τελικά μας συμπαθεί!

Ψυχολογικοί Νόμοι και το Φαινόμενο Benjamin Franklin

Το φαινόμενο Benjamin Franklin βρίσκει ταίρι και ρίζες σε ψυχολογικές θεωρίες που εξηγούν τα παράδοξα της ανθρώπινης συμπεριφοράς και του μπερδεμένου τρόπου που οι άνθρωποι παίρνουν αποφάσεις. Στηρίζεται στην γιγαντιαία θεωρία του Cognitive dissonance, όπου έχει παρακλάδια σε άλλες θεωρίες που εξηγούν τα νοητικά μπλόκα, όπως Confirmation bias, hindsight bias, backfire effect… etc.

Benjamin Franklin και βαθιά ψυχολογία

Το φαινόμενο Benjamin Franklin και η θεωρία Cognitive dissonance.

Είναι αμέτρητες οι φορές που δεν μπορούμε να δώσουμε λογική εξήγηση πίσω από τις πράξεις μας. Είναι σαν ο εαυτό μας να είναι ηθοποιός επί σκηνής αλλά ο σκηνοθέτης στο παρασκήνιο να είναι άλλος. Αυτό είναι ακόμα πιο έντονο εγκεφαλικά όταν αισθανόμαστε ότι η άποψη που έχουμε για ένα θέμα απειλείται. Στο ανώτερο μέρος του εγκεφάλου μας neocortex, που είναι υπεύθυνο για τις λογικές μας αποφάσεις, η κυκλοφορία αίματος μειώνεται δραστικά μέχρι ν’ ακούσουμε μια άποψη που είναι πιο ‘’κοντά’’ σε αυτό που πιστεύουμε. Αυτή η κατάσταση είναι μια από τις δομές, με απλή εξήγηση φυσικά, του Cognitive dissonance:

Μια επίπονη άποψη για το ποιοι είμαστε λύνεται όταν αρχίζουμε να βλέπουμε τον κόσμο με πιο ικανοποιητικό τρόπο.Η άποψη μας για τον κόσμο ταιριάζει με το πως αισθανόμαστε και τι έχουμε κάνει

Συμπέρασμα

Το φαινόμενο Benjamin Franklin είναι αποτέλεσμα του πως αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας όταν δέχεται επίθεση. Δημιουργούμε περσόνες και υποστρώματα με πολλούς εαυτούς και διάφορες εκδοχές τους. Αν μια περσόνα περιλαμβάνει το ‘’πιστεύω’’ πως οι ικανότητες μας είναι άνω του μετρίου, τότε θα χτίσουμε και μια ιστορία για εμάς αλλά και θα φιλτράρουμε με τέτοιο τρόπο την εξωτερική πραγματικότητα ώστε να επιβεβαιώνεται αυτό που πιστεύουμε. Αν όμως μια περσόνα πιστεύει ότι δεν αξίζουμε μια επιτυχία, οποιαδήποτε προσπάθεια προς μια επιτυχημένη πορεία θα απορριφθεί γιατί η ίδια η επιτυχία μας κάνει να αισθανόμαστε άβολα.

Το παζλ του ανθρώπινου ψυχισμού είναι ένας λαβύρινθος με περισσότερο από ένα Μινώταυρο και εμείς σαν ένας σύγχρονος Θησέας προσπαθούμε να κεντήσουμε τον Μίτο της Αριάδνης, ελπίζοντας ότι η αφετηρία που τον δέσαμε είναι και η σωστή.

Χρήστος Παπανίκας

Life Coach / HumanAdvanced.com Founder Με βαθιές γνώσεις πάνω στην ψυχολογία και την Ανθρώπινη Συμπεριφορά, στην Συμβουλευτική Σχέσεων αλλά και στην προσφορά υπηρεσιών Life Coaching, προσφέρει άρθρα πάνω σε θέματα νευραλγικά για την επίτευξη συναισθηματικής ισορροπίας. Με ειδικότητα στην Ψυχολογία Διαχείρισης Συναισθημάτων, Σχέσεων και Πώλησης, ο Χρήστος Παπανίκας προσφέρει υπηρεσίες Life Coaching σε όσους το έχουν ανάγκη. Περισσότερα εδώ : http://www.humanadvanced.com/meet-team/