Home Blog Self Innovation Γιατί ο Εγκέφαλος μας είναι Φτιαγμένος να Δημιουργεί Κοινωνίες

Γιατί ο Εγκέφαλος μας είναι Φτιαγμένος να Δημιουργεί Κοινωνίες

εγκέφαλος και κοινωνία.

Μπορεί να πιστεύουμε πως η ανωτερότητα νοημοσύνης που μας προσφέρει ο εγκέφαλος μας είναι υπεύθυνη για την κυριαρχία μας στον πλανήτη όμως η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Η ικανότητα μας να κοινωνικοποιούμαστε είναι ένας από τους βασικότερους παράγοντες κυριαρχίας μας.

Θέλουμε διακαώς να πιστεύουμε πως είμαστε ανοιχτόμυαλοι και ότι δεν επηρεαζόμαστε εύκολα από τους άλλους. Όμως αυτό δεν είναι αλήθεια. Σκέψεις, συναισθήματα και προσωπικότητες δεν φαίνονται με γυμνό μάτι, αλλά μπορούν μόνο να γίνουν αντιληπτές μέσω των συναισθημάτων μας.

Οι μεγαλύτερες ιδέες μπορεί να προέκυψαν από ένα μυαλό, όμως τις περισσότερες φορές υλοποιήθηκαν από την συνεργασία περισσοτέρων. Η προσπάθεια δημιουργίας και διατήρησης κοινωνικών δεσμών είναι αυτή που μας προσέφερε την δυνατότητα να λεγόμαστε κοινωνία!

Ο εγκέφαλος μας είναι σχεδιασμένος να εξασφαλίζει πως αν δεν υιοθετήσουμε τις αξίες και τις πεποιθήσεις των άλλων γύρω μας, θα διωχτεί. Και διωγμός σημαίνει εξάλειψη.

Παρόλο που πιστεύουμε πως οι αξίες μας είναι μια προσωπική επιλογή συνειδητής διαύγειας, στην ουσία και τις περισσότερες φορές εισάγονται στο μυαλό μας χωρίς να το καταλαβαίνουμε.

Η νευρολογική βάση των προσωπικών πεποιθήσεων έχει παρόμοια ενεργοποίηση τμημάτων του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνη για την ενσωμάτωση των πεποιθήσεων άλλων ανθρώπων ως δικών μας.

Στο τι εξασκείται ένα άτομο αναδεικνύει όχι μόνο το τι πιστεύει ότι μπορεί να γίνει καλύτερος αλλά αντικατοπτρίζει το στοίχημα του ατόμου για το που ξοδεύει τον χρόνο του ώστε να γίνει καλύτερος.

The Default Network

Ακόμα και ο εγκέφαλος έχει ελεύθερο χρόνο. Μόνο που δεν το χρησιμοποιεί για τους λόγους που μπορεί  να σκεφτόμαστε. Ο εγκέφαλος δεν πέρασε από εκατομμύρια χρόνια εξέλιξης για να εξασκεί κάτι που δεν του είναι χρήσιμο!

Το 1997, ο Gordon Shulman στο Πανεπιστήμιο Washington θα διατύπωνε μια ερώτηση διαφορετική από αυτές που είχε συνηθίσει η επιστημονική κοινότητα.

Αντί να ρωτήσει ποια τμήματα του εγκεφάλου ενεργοποιούνται όταν εκτελούμε συγκεκριμένες δραστηριότητες, ρώτησε ακριβώς το αντίθετο!

Ποιο τμήμα του εγκεφάλου ενεργοποιείται όταν σταματούμε να εκτελούμε κάποιες δραστηριότητες!

Βέβαια, η συγκεκριμένη ερώτηση θα έμενε άλυτη σχεδόν μέχρι σήμερα. Το να γνωρίζουμε όμως ποια μέρη του εγκεφάλου γίνονται περισσότερο ενεργά όταν κάνουμε διάλειμμα, είναι μια εύστοχη, αν όχι ευφυής, ερώτηση.

Είναι σαν να σε ρωτάω τι δεν κάνεις όταν δουλεύεις. Όχι και τόσο απλό.

Αυτό που κάνουμε όταν απλά κλείνουμε τα μάτια μας για να ξεκουραστούμε είναι να σκεφτόμαστε για τον εαυτό μας και την σχέση του με τους άλλους. Με άλλα λόγια εμπλεκόμαστε σε αυτό που ονομάζουν οι Ψυχολόγοι Social Cognition.

Αυτό που μαρτυρά η παραπάνω πληροφορία είναι πως ο εγκέφαλος επιλέγει να δείξει ισχυρό ενδιαφέρον για τον κοινωνικό κόσμο γύρω μας όταν έχει ελεύθερο χρόνο! Το Default Network υπάρχει για να μας σπρώχνει να σκεφτόμαστε κοινωνικά ακόμα και όταν ξεκουραζόμαστε από την ίδια την σκέψη.

Όμως γιατί το κάνει αυτό; Είναι τελικά επιλογή ή είναι χτισμένος με τέτοιο τρόπο ώστε να δίνει προτεραιότητα στην κοινωνικότητα;

10. 000 ώρες;

Στο εξαιρετικά ενδιαφέρον βιβλίο του Outliers, ο Malcolm Gladwell αναφέρει πως χρειάζονται 10. 000 ώρες για να γίνεις expert στο οτιδήποτε. Κάποιοι επιλέγουν να γίνουν επαγγελματίες αθλητές και κάποιοι Xbox σούπερσταρ. Αν το Default Network είναι αυτό που μας σπρώχνει να κοινωνικοποιούμαστε όταν ξεκουραζόμαστε, τότε οι 10. 000 ώρες μπορεί να βγάζουν κάποιο νόημα.

Σε έρευνες έχει αποδειχτεί πως το 70% της επικοινωνίας μας είναι εκ φύσεως κοινωνική και πως ξοδεύουμε το 20% του χρόνου μας για κοινωνική συναναστροφή. Με λίγα λόγια, ο εγκέφαλος μας έχει ξοδέψει 10. 000 ώρες για την κοινωνικοποίηση μας μέχρι να φτάσουμε την ηλικία των δέκα περίπου!

Ο εγκέφαλος μας είναι προγραμματισμένος με τέτοιο τρόπο ώστε να εξασκεί την σκέψη για την κοινωνική ζωή όταν δεν κάνει κάτι άλλο. Και αυτός είναι ομολογουμένως πολύς χρόνος!

Ένας από μεγαλύτερους επιστήμονες στον χώρο της νοημοσύνης αναφέρει πως η κοινωνική νοημοσύνη δεν υφίσταται. Είναι απλά νοημοσύνη προσαρμοσμένη σε κοινωνικές καταστάσεις.

Όμως από την άλλη, δεν είναι εύκολο να υποστηρίξεις πως η κοινωνικότητα είναι ένα ατύχημα της Φύσης, όταν το 95% των ανθρώπων δηλώνουν πως έχουν φίλους!

Η φιλία είναι χαρτογραφημένη σε πολύ συγκεκριμένα είδη, όμως είναι παγκόσμια στους ανθρώπους.

Αν το Facebook ήταν Θρησκεία θα ήταν η τρίτη μεγαλύτερη σε πιστούς σε όλο τον κόσμο! Δεν μπορεί να είναι τυχαίο πως ο Νο. 1 προορισμός στο διαδίκτυο είναι ένα μέρος απόλυτα αφοσιωμένο στις κοινωνικές μας ζωές.

Προς τι ο μεγάλος εγκέφαλος;

Για πολλά χρόνια υπήρχε το βέτο πως ο εγκέφαλος μας έχει αυτό το μέγεθος γιατί μας βοηθά σε αναλυτικές δραστηριότητες σκέψης. Μαθηματικά, μηχανική και επίλυση δύσκολων προβλημάτων επιβίωσης.

Όμως έρευνες, η μια μετά την άλλη, αποδεικνύουν πως η σημαντικότερη ικανότητα που έχει ο εγκέφαλος δεν είναι το γνωστό IQ, αλλά ο εξυπνότερος ανάμεσα σε όλα τα είδη είναι αυτός με τις καλύτερες κοινωνικές ικανότητες!

Η σχέση μεγέθους που έχει ο εγκέφαλος μας συγκριτικά με το σώμα μας είναι εντυπωσιακή. Είμαστε οι πρώτοι στο ζωικό βασίλειο με δεύτερο το δελφίνι και μετά την φάλαινα δολοφόνο. Ο εγκέφαλος μας ζυγίζει περίπου 1. 200 γραμμάρια!

Όμως γιατί η Φύση μας έδωσε τόσο μεγάλο εγκέφαλο σε σχέση με το σώμα μας; Οι υποθέσεις είναι τρεις: Πρώτον, για να μπορούμε να λύνουμε προβλήματα. Δεύτερον, για τις κοινωνικές ικανότητες και τρίτον για να συνδεόμαστε και να συνεργαζόμαστε με άλλους.

Μπορεί η εφευρετική ικανότητα να είναι πολλές φορές μια μοναχική διαδικασία, ο λόγος όμως που συμβαίνει είναι για να μαθευτεί και να υιοθετηθεί από άλλους. Το ότι μπορείς να χτίσεις ένα σπίτι έχει μεγάλη διαφορά με το να μπορείς να το χτίσεις μόνος σου.

Ουσιαστικά, η φύση της κοινωνίας, τουλάχιστον στην αρχή, ήταν μια άτυπη συμφωνία πως αν με βοηθήσεις θα σε βοηθήσω.

Στις αρχές του 1990, ο εξελικτικός Ανθρωπολόγος Robin Dunbar, έκανε μια προβοκατόρικη δήλωση: ο κύριος λόγος που ο ανθρώπινος εγκέφαλος εξελίχθηκε τόσο πολύ και γρήγορα ήταν ώστε οι άνθρωποι να μπορούν να ζουν και να ανταπεξέρχονται σε μεγάλα κοινωνικά γκρουπ.

Ίσως οι τελευταίες έρευνες μας αποκαλύπτουν μια μεγάλη αλήθεια. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν φτιάχτηκε για να είναι Μαγκάιβερ, αλλά για να βλέπει τον Μαγκάιβερ και μετά να συναντιέται με τους φίλους του για να συζητούν γι’ αυτό!

 

Χρήστος Παπανίκας