Home Blog Self Innovation Η Περίεργη Επιστήμη του Φαγητού: Γιατί Τρως Περισσότερο απ’ όσο θα Ήθελες

Η Περίεργη Επιστήμη του Φαγητού: Γιατί Τρως Περισσότερο απ’ όσο θα Ήθελες

Η επιστήμη του φαγητού.

Πόσες φορές έχεις πει « έχω σκάσει « και μόλις εμφανίστηκε το γλυκό στο τραπέζι το εξαφάνισες; Οι περισσότεροι, και όχι λανθασμένα, πιστεύουμε πως η ποσότητα του φαγητού που τρώμε καθορίζεται απ’ το πόσο μας αρέσει το φαγητό, πόσο πεινάμε και σε τι διάθεση βρισκόμαστε. Ωστόσο, οι επιστημονικές έχουν πολλά να πουν για ένα ζήτημα που λίγο ή πολύ μας απασχολεί όλους.

Ο λόγος που τρώμε δεν στηρίζεται μόνο στην πείνα αλλά και στις πανίσχυρες παρορμήσεις. Τα σημάδια και τα στοιχεία γύρω μας πολλές φορές μας σπρώχνουν να φάμε ενώ ουσιαστικά δεν πεινάμε. Κατά την διάρκεια του φαγητού, ψάχνουμε στοιχεία ώστε να μας ειδοποιήσουν ότι φάγαμε αρκετά. Κανείς μας, μετά από κάθε μπουκιά, δεν αναρωτιέται αν είναι χορτασμένος ή όχι. Οι παράγοντες που μας σταματούν είναι άλλοι.

Αν για παράδειγμα, δεν έχει μείνει άλλο φαγητό στο πιάτο είναι ένα στοιχείο πως έχουμε τελειώσει με το φαγητό. Ένα άλλο στοιχείο είναι πως φουσκώσαμε. Αν κάποιος που κάθεται μαζί μας στο τραπέζι τελειώσει με το φαγητό , είναι και αυτό ένα στοιχείο. Όμως κάτι λείπει…

Το μέγεθος Μετράει

Σίγουρα θα έχεις πάρει αρκετές φορές ποπ – κορν κατά την διάρκεια μιας ταινίας. Αυτό που πιθανόν ξεφεύγει από την προσοχή σου είναι πως το μέγεθος του κουτιού παίζει τρομακτικό ρόλο στο πόσο θα φας!

Κατά μέσο όρο, το μεσαίο μέγεθος έχει 173 θερμίδες λιγότερες απ’ το μεγάλο. Σε έρευνα που διεξήχθη, σε ένα γκρουπ ατόμων δόθηκε το μεσαίο κουτί από ποπ – κορν και στην δεύτερη το μεγάλο. Το δεύτερο γκρουπ έφαγε 53% περισσότερο από’ ότι το πρώτο. Απ’ ότι φαίνεται, η ποσότητα φαγητού που θα καταναλώσεις εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό απ’ την ποσότητα που θα βρεθεί μπροστά σου!

Τι σημαίνει αυτό; Αν τα πράγματα είναι όντως έτσι, τότε ένας αποτελεσματικός τρόπος δίαιτας θα ήταν να επιλέγαμε μικρότερα μπολ φαγητού και ακόμα πιο μικρά πιάτα. Οι κρυφοί υποκινητές όμως δεν είναι μόνο το μέγεθος της συσκευασίας. Αποδεικνύεται πως η περιγραφή ενός μενού ή το επώνυμο κρασί που μας παρουσιάζεται, μπορούν να επηρεάσουν την ποσότητα φαγητού που πρόκειται να καταναλώσουμε.

Απλά σκεπτόμενοι πως ένα γεύμα μπορεί να έχει ξεχωριστή γεύση, μπορεί να μας οδηγήσει σε μεγαλύτερη κατανάλωση.

Κι αν Είναι από την Νότια Ντακότα;

Τον Φεβρουάριο του 2004, στο εστιατόριο Spice Box, οι πελάτες χωρίς να το γνωρίζουν χωρίστηκαν σε δύο γκρουπ. Στο πρώτο γκρουπ και πριν ξεκινήσουν το γεύμα τους, θα τους γίνονταν η εξής παρουσίαση:

Καλησπέρα σας και καλώς ήρθατε στο Spice Box. Καθώς αποφασίζετε τι θέλετε να φάτε, σας προσφέρουμε ένα ποτήρι κρασί Cambernet Sauvignon. Είναι από ένα νέο οινοποιείο. ”

Στο δεύτερο γκρούπ, θα του δίνονταν πριν το γεύμα ένα συνηθισμένο κρασί.

Το αποτέλεσμα βέβαια ήταν αυτό που ακριβώς φαντάστηκες. Με την μόνη διαφορά πως το κρασί που δόθηκε και στα δύο γκρουπ ήταν ακριβώς ίδιο. Μόνο που το πρώτο γκρουπ κατανάλωσε 11% περισσότερη ποσότητα φαγητού και 19 από τους 24 καθάρισαν πλήρως το πιάτο τους.

Η καθοδήγηση των προσδοκιών μας είναι παλιό κόλπο. Τα άτομα και των δύο γκρουπ είχαν αποφασίσει αν το φαγητό ήταν καλό πριν καν το δοκιμάσουν. Και αυτό γιατί οι προσδοκίες τους είχαν διαμορφωθεί από το κρασί!

Το Δίλλημα της Δίαιτας

Τα στατιστικά είναι όντως απογοητευτικά. Το 95% των ανθρώπων που χάνουν κιλά μέσω δίαιτας, πρόκειται να τα πάρουν πάλι.

Οι περισσότερες δίαιτες στηρίζονται στην στέρηση του φαγητού. Αρνείσαι στον εαυτό σου ζάχαρη, υδατάνθρακες, αναψυκτικά και λίπη. Βέβαια, η στέρηση δεν δουλεύει για τρεις λόγους:

  1. Το σώμα σου μάχεται εναντίον τους.
  2. Ο εγκέφαλος σου μάχεται εναντίον τους.
  3. Το καθημερινό μας περιβάλλον μάχεται εναντίον τους.

Εκατομμύρια χρόνια εξελικτικής διαδικασίας έχουν κάνει το σώμα μας αρκετά έξυπνο ώστε να το κοροϊδέψεις με φράσεις « θα χορτάσω μόνο με μια σαλάτα ». Όταν το σώμα σου δέχεται μεγάλη ποσότητα φαγητού καίει πιο γρήγορα θερμίδες. Όταν του στερείς ποσότητα φαγητού, οι ταχύτητα που καίει θερμίδες μικραίνει.

Όταν εισάγεις το σώμα σου σε διαδικασίες στερητικής δίαιτας, βάζεις τον μεταβολισμό σου στην αντίπαλη γωνία. Και αυτό, πίστεψε με, δεν το θέλεις. Για να αποφύγεις να ενεργοποιήσεις το αρνητικό διακόπτη μεταβολισμού χρειάζεται να χάνεις περίπου 200 γραμμάρια την εβδομάδα. Κάτι που φυσικά είναι μη κερδοφόρο αν βρίσκεσαι σε περίοδο παραλίας.

Το πρόβλημα με την δίαιτα είναι πως στο μυαλό μας την έχουμε ορίσει ως μια διαδικασία όλα ή τίποτα. Από την άλλη, όσο περισσότερο αρνείσαι συνειδητά κάτι στον εαυτό σου τόσο περισσότερο τείνεις να το θέλεις.

Όταν οι περισσότεροι μπαίνουμε σε δίαιτα, το πρώτο πράγμα που κάνουμε είναι να στερούμε απ’ τον εαυτό μας τα φαγητά που μας αρέσουν περισσότερο. Τεράστιο λάθος!

Η κάθε τροφή είναι συνδεμένη με ένα νευρολογικό μονοπάτι στον εγκέφαλο σου. Κάθε φορά που τρως κάτι που σου αρέσει, συγκεκριμένες ορμόνες επικοινωνούν ένα μεγάλο μπράβο στο μυαλό σου. Παρόλο που μετά μπορεί να σε μαστιγώνουν οι ενοχές σαν Ιεροεξεταστές, ορισμένες τροφές λειτουργούν ως ανταμοιβή για τον εγκέφαλο σου. Αν τις σταματήσεις απότομα, θα βιώσεις στέρηση.

Όταν πρόκειται για δίαιτα, δεν μπορείς να στηριχτείς μόνο στην θέληση σου. Παρόλο που η θέληση είναι ένας πανίσχυρος μυς, δεν παύει να είναι ένας μυς. Κουράζεται και ανά διαστήματα χρειάζεται ανάκαμψη. Η εξελικτική διαδικασία μάλιστα έχει φροντίσει γι’ αυτό. Ένα βιολογικό ένστικτο σου φωνάζει διαρκώς πως πρέπει να τρως όσο πιο συχνά μπορείς και όσο περισσότερο γίνεται.

Βέβαια, αν δεν καταλάβεις πως τρως λιγότερο απ’ ότι συνήθως, θα ξεγελάσεις τον εαυτό σου και τον μεταβολισμό σου. Έτσι κι αλλιώς, οποιαδήποτε πετυχημένη διαδικασία και προγραμματισμός έρχεται με μικρά και σταθερά βήματα.

Αν για παράδειγμα τρως 2000 θερμίδες την ημέρα και ξαφνικά τις μειώσεις σε 1000, τότε ο οργανισμός θα χτυπήσει κόκκινο συναγερμό. Αν από την άλλη, μειώσεις τις θερμίδες σου σε 1900 την ημέρα, τότε η παρορμήσεις δεν θα χτυπήσουν με την ίδια δύναμη την θέληση σου.

Το να κόβεις απότομα τα’ αγαπημένα σου φαγητά είναι καταστροφικό. Το να περιορίζεις όμως την ποσότητα τους είναι μια προσέγγιση που σίγουρα αποδίδει καλύτερα.

Το Στομάχι σου δεν έχει Μετρητή

Αφού τελειώσει ένα δείπνο, το 31% των ανθρώπων δεν θυμάται πόσο ψωμί έφαγε. Το μόνο άτομο που δεν μπορείς να εμπιστευτείς για το πόσο έφαγες είναι ο εαυτός σου. Μάλιστα, αν μπορούσαμε να δούμε την πραγματική κατανάλωση φαγητού που κάνουμε το πιο σίγουρο είναι πως θα τρώγαμε λιγότερο.

Όταν για παράδειγμα πραγματοποιείται ένα Super Bowl στην Αμερική, καταναλώνονται 4.000 τόνοι ποπ κορν, 14.000 τόνοι τσιπς και 3.200.000 κομμάτια πίτσας!

Αν κάποιος σου αδειάζει συνεχώς το πιάτο και το τραπέζι, υπολογίζεται πως θα καταναλώσεις 24% περισσότερη ποσότητα φαγητού. Ότι βλέπει το μάτι δεν αφήνει το χέρι. Το στομάχι σου δεν μετράει και εσύ δεν θυμάσαι ακριβώς τις ποσότητες φαγητού που καταναλώνεις. Έρευνες σε χιλιάδες ανθρώπους έχουν δείξει πως αφού έχουμε τελειώσει το φαγητό, πιστεύουμε πως έχουμε φάει 30 – 40% λιγότερης ποσότητας!

Για Όλα Φταίει το Τζιν

Πιστεύουμε τα μάτια μας, όχι το στομάχι μας. Σε έρευνα που διεξήχθη σε 322 ανθρώπους, ρωτήθηκαν ποια είναι τα πιο συνηθισμένα σημάδια που τους δείχνουν ότι έχουν πάρει ή χάσει κιλά:

  1. Όταν τα τζιν τους κάνουν και πάλι.
  2. Όταν χρειάζεται να ξεκινήσουν να φορούν ζώνη γιατί τους πέφτει το παντελόνι.
  3. Όταν ρουφώντας το στομάχι τους μπορούν να διακρίνουν μια διαγράμμιση από 4 – pack.
  4. Όταν δεν κουράζονται όταν χρειάζεται ν’ ανέβουν σκαλοπάτια.
  5. Όταν χρησιμοποιούν λιγότερες τρύπες στην ζώνη.
  6. Όταν οι άλλοι τους ρωτούν αν έχουν χάσει βάρος.

Πότε Είναι Αρκετό;

Στην πραγματικότητα, οι επιστήμονες δεν έχουν ένα ξεκάθαρο στοιχείο το οποίο να  δείχνει πότε αισθανόμαστε χορτασμένοι. Μέσα στα δεκάδες στοιχεία, περιλαμβάνονται πόσο μασάς, τι γεύση έχει αυτό που τρως, πόσο γρήγορα καταπίνεις, πόσο σκέφτεσαι το φαγητό και πόσες ώρες μένει άδειο το στομάχι σου.

Χρειάζονται 20 λεπτά για τον εγκέφαλο σου και το σώμα σου για να καταλάβουν αν έχεις χορτάσει ή όχι. Αυτά τα 20 λεπτά είναι υπέρ – αρκετά ώστε να καταβροχθίσεις άλλα 2 – 3 κομμάτια πίτσας!

Σε μεγάλο βαθμό, το πρόβλημα δημιουργείται επειδή έχουμε ήδη αποφασίσει πόσο θα φάμε πριν καν ξεκινήσουμε την Οδύσσεια του φαγητού. Αν το σουβλάκι ήταν Ιθάκη τότε το ταξίδι θα είχε τελειώσει προ πολλού.

Αν το Δεις, το Έφαγες

Δουλεύεις στο γραφείο και άλλη μια κουραστική ημέρα απλώνεται μπροστά σου. Ακριβώς δίπλα απ’ τον υπολογιστή υπάρχει ένα μπολ με σοκολατάκια. Ταυτόχρονα, και λόγω καλοκαιριού, έχεις ξεκινήσει δίαιτα. Σκέφτεσαι να τα ρίξεις βίαια στο ντουλάπι για να μην τα βλέπεις αλλά σκέφτεσαι πως έχεις την ευκαιρία να εξασκήσεις την ατσάλινη θέληση σου για τις πιο δύσκολες ημέρες.

Ξανασκέψου… Κάθε φορά που βλέπεις τα σοκολατάκια θα χρειάζεται να πείθεις τον εαυτό σου να πει όχι. Αν το μάτι σου πέφτει πάνω τους κάθε 5 λεπτά, θα χρειάζεται να πεις 12 όχι σε μια ώρα. Ποιες πιστεύεις πως είναι οι πιθανότητες να πεις ναι; Οι έρευνες αναφέρουν πως αν βλέπεις συχνά το φαγητό που σου αρέσει, θα υποκύψεις 71% περισσότερες φορές απ’ ότι αν δεν το έβλεπες.

Άνετο Φαγητό, Άνετη Διάθεση

Αυτό που είναι ως ευρέως γνωστό είναι πως η επιλογή φαγητού είναι άμεσα συνδεδεμένη με την διάθεση μας. Είμαστε περισσότερο επιρρεπείς στο να υποκύψουμε σε κάποιο γλυκό όταν μας καταβάλουν έντονα συναισθήματα.

Παρόλο που υπάρχουν εκατοντάδες λόγοι που ενδίδουμε σε κάποιο συγκεκριμένο είδος φαγητού, οι έρευνες αναφέρουν πως οι δύο πιο χαρακτηριστικοί λόγοι είναι οι παρελθοντικές συνδέσεις που έχουμε με το φαγητό και τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας μας.

Η μνήμη που έχουμε για ένα φαγητό συνδέεται με τα συναισθήματα που ένα άτομο θέλει ν’ ανακαλέσει τρώγοντας το. Σε μερικές περιπτώσεις, οι μνήμες αυτές είναι ξεκάθαρες εικονικές εμπειρίες που εμφανίζονται όταν σκεφτόμαστε το συγκεκριμένο φαγητό ή ακόμα και όταν το μυρίζουμε.

Ωστόσο, ακόμα και αν οι εικόνες είναι θολές, τα συναισθήματα που ξυπνούν μπορούν να συνδέονται με την αίσθηση ασφάλειας, εκτίμησης, νίκης ή ενίσχυσης.

Όταν βρισκόμαστε σε άσχημη διάθεση τείνουμε να τρώμε φαγητά που είναι γευστικά και μας δίνουν μια αίσθηση ευφορίας. Όταν όμως βρισκόμαστε σε καλή διάθεση θέλουμε να διατηρήσουμε ή να αυξήσουμε το συγκεκριμένο αίσθημα, με αποτέλεσμα να στρεφόμαστε σε κατανάλωση φαγητού που σκοράρει πιο ψηλά σε ποιότητα και πιο χαμηλά σε αίσθημα ενοχής.

Οι συνήθειες που κρύβονται πίσω από την διατροφή και την επιλογή του είναι πολλές. Η κατάληξη όμως των ερευνών έχει έναν κοινό παρανομαστή: Ποτέ ένα γεύμα δεν είναι τόσο απλό όσο φαίνεται.

 

Χρήστος Παπανίκας