Home Blog Self Innovation Ο εγκέφαλος στην Πυρά και τα Παράξενα του Υποσυνειδήτου

Ο εγκέφαλος στην Πυρά και τα Παράξενα του Υποσυνειδήτου

εγκέφαλος και πραγματικότητα

 

Υπάρχουν ταινίες που στηρίζονται σε αληθινές ιστορίες. Παραγωγές όπως το Pearl Harbor και Erin Brockovich. Φυσικά, η μεταφορά της ιστορίας δεν είναι ποτέ ακριβής. Αυτό που μεταφέρεται στην μεγάλη οθόνη είναι η συνολική εικόνα, η γενική ιδέα. Οι λεπτομέρειες είναι δευτερεύουσας σημασίας. Αυτό όμως που είναι σημαντικό είναι η επιθυμία που έχει ο εγκέφαλος σου να γεμίζει τα κενά με νοήματα που υπάρχει περίπτωση να μην είναι αληθινά. Και αυτό δεν συμβαίνει μόνο στις ταινίες.

Ο Εγκέφαλος μας Κάνει Τυφλούς

Το ισχυρότερο αισθητήριο όργανο που έχει ο εγκέφαλος σου για την αντίληψη της εξωτερικής πραγματικότητας είναι τα μάτια. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι αυτά που βλέπεις αντιπροσωπεύουν πλήρως την αλήθεια!

Στο οπτικό μας πεδίο παρουσιάζεται αυτό που λέγεται τυφλό σημείο. Είναι η περιοχή όπου το οπτικό νεύρο του εγκεφάλου μας ‘’σπάει’’ μέσα στον αμφιβληστροειδή. Έχεις ένα τυφλό σημείο σε κάθε μάτι και σε αυτή την περιοχή της όρασης σου δεν μπορείς να δεις ‘’τα πάντα’’. Μάλιστα το τυφλό σου σημείο περιλαμβάνει το 2% της συνολικής σου όρασης.

Αυτό το κενό στην όραση σου ο εγκέφαλος το καλύπτει με νοητικό Photoshopping. Οτιδήποτε περιβάλει το τυφλό σημείο, ο εγκέφαλος το κάνει copy paste και το τοποθετεί στο κενό που αφήνει το τυφλό σημείο. Ένα bit αυτόματης οπτικής ψευδαίσθησης εισάγεται σε αυτό που νομίζεις ότι είναι ένα ακριβές αντίγραφο του εξωτερικού κόσμου.

Η Μεγάλη Εικόνα Είναι Σωστή. Οι Λεπτομέρειες όμως Όχι.

Ο εγκέφαλος μας έχει την τάση να μας δείχνει πως η εμπειρία μας και η απομνημόνευση καταστάσεων είναι μια συνεχής διαδικασία. Όμως αυτό είναι εσφαλμένο. Πολλές φορές η μεγάλη εικόνα είναι ένα ψέμα και οι λεπτομέρειες λείπουν. Η ιστορία για το ποιος είσαι και το τι έχεις κάνει είναι η ένωση αποσπασματικών εικόνων παρελθόντος και μέλλοντος, αλλά όχι η ακριβής εμπειρία σου.

Δεν έχεις ένα Εγκέφαλο

Θεωρούμε ότι είμαστε όντα λογικά και ίσως τα πιο πειθαρχημένα στο πλανήτη. Είμαστε άκρως επηρεασμένοι από την Πλατωνική μεταφορά. Μια ουτοπία που ο λόγος και η λογική αιτία κυβερνούν τα πάντα. Θέλουμε να πιστεύουμε ότι χρησιμοποιούμε μόνο το 10% του μυαλού μας όμως ο εγκέφαλος μας έχει διαφορετική γνώμη. Στην καθημερινότητα μας, οι εγκεφαλικές μας λειτουργίες φτάνουν πολλές φορές το 70 – 80%. Απλά οι λειτουργίες αυτές πραγματοποιούνται σε υποσυνείδητο επίπεδο.

Το ενδιαφέρον του ζητήματος είναι πως δεν έχουμε διαφοροποίηση μόνο μεταξύ συνειδητού και υποσυνειδήτου αλλά και μια τεράστια διαφορά μεταξύ δεξιού και αριστερού ημισφαιρίου. Παρόλο που σκέψεις, συναισθήματα και μνήμες διαχειρίζονται από το σύνολο των δύο ημισφαιρίων, το κάθε ένα χειρίζεται με εντελώς διαφορετικό τρόπο το κάθε επίπεδο πληροφορίας. Η γλώσσα για παράδειγμα, όπου είναι ίσως μια από τις μεγαλύτερες εφευρέσεις του ανθρώπινου είδους, ελέγχεται κυρίως από το αριστερό ημισφαίριο και στην συνέχεια περνάει και στο δεξί. Χωρίς την γλώσσα(προφορική και γραπτή) δεν θα μπορούσαμε όχι μόνο να επικοινωνήσουμε με τους άλλους ανθρώπους αλλά και να καταγράψουμε ή να περιγράψουμε τον κόσμο γύρω μας.

Ο Διχασμένος εγκέφαλος

Πριν χρόνια είχα παρακολουθήσει ένα εκπληκτικό πείραμα του Ψυχολόγου Michael Gazzaniga, διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της California. Δυστυχώς, σε περιπτώσεις ακραίας επιληψίας, όπου τα φάρμακα δεν μπορούν να προσφέρουν περαιτέρω ανακούφιση στον ασθενή, πραγματοποιείται Corpus callosotomy. Επειδή τα δύο ημισφαίρια ενώνονται με το Corpus Collosum( ένα σύνολο νεύρων), η Callosotomy αφαιρεί ή άλλες φορές απενεργοποιεί το Corpus Collosum με αποτέλεσμα τα δύο ημισφαίρια να μην επικοινωνούν μεταξύ τους.

Το παραπάνω πείραμα λοιπόν πραγματοποιήθηκε σε ασθενείς που είχαν ‘’διχασμένο’’ εγκέφαλο. Τους ζητήθηκε να κοιτάξουν στην οθόνη ενός υπολογιστή και αμέσως μια εικόνα ενός φορτηγού εμφανίστηκε στην αριστερή πλευρά της οθόνης. Όταν τους ζητήθηκε να περιγράψουν τι είδαν, δήλωσαν πως δεν είναι σίγουροι!. Όμως, όταν τους ζητήθηκε να ζωγραφίσουν με το αριστερό χέρι τι είδαν τότε, ως προς έκπληξη των επιστημόνων, ζωγράφισαν το φορτηγό!

Όταν το αριστερό ημισφαίριο πιέζεται να εξηγήσει γιατί το δεξί κάνει κάτι, συνήθως δημιουργείται μια εξήγηση που δεν είναι πλήρως ακριβής. Και αυτό δεν συμβαίνει μόνο σε ανθρώπους όπου ο εγκέφαλος τους είναι χειρουργικά διχασμένος! Μάλιστα έχει παρατηρηθεί σε τέτοιου είδους ασθενείς, το δεξί ημισφαίριο να πιστεύει στον Θεό ενώ το αριστερό όχι!

Σφάλματα στο Σύστημα

Παρόλο που ο Homo  Sapiens πρωτοεμφανίστηκε πριν περίπου 200. 000 χρόνια και μαζί μ’ αυτόν και ο εγκέφαλος του, υπήρχαν είδη όντα όπου είχαν εκπληκτικές εγκεφαλικές λειτουργίες. Ψάρια που καθοδηγούνταν από μαγνητικά πεδία, πουλιά που προσανατολίζονταν από τ’ αστέρια και έντομα που μπορούσαν να μυρίσουν την τροφή από χιλιόμετρα. Αυτές οι λειτουργίες ήταν υποπροιόντα των ενστίκτων όπου ήδη υπήρχαν και εξελίχθηκαν από την Φύση. Όμως αυτό που δεν υπήρχε ήταν η ικανότητα που έχει ο ανθρώπινος εγκέφαλος να σκέφτεται για την σκέψη του.

Όμως αυτή η διαδικασία, όσο εξελιγμένη και αν είναι, έχει και αυτή κενά και σφάλματα. Γι’ αυτό ένας υπολογιστής χεριού μπορεί και κάνει πιο γρήγορα μαθηματικές πράξεις από έναν μαθηματικό που είναι διάνοια. Όμως ο μαθηματικός , όπως και κάθε άλλος άνθρωπος, μπορεί ανά πάσα στιγμή να φανταστεί πιθανά μέλλοντα ενώ ταυτόχρονα οδηγεί και μιλάει στο κινητό!

Με λίγα λόγια, βιώνουμε συνειδητά αυτά που ο εγκέφαλος μας ήδη έχει παράγει, αντί να κατευθύνουμε την σκέψης μας, όπως πολλές φορές θα θέλαμε. Η ροή του συνειδητού είναι ένα πράγμα, η κατανόηση και επίγνωση της πορείας του είναι κάτι άλλο.

Το πως διαχωρίζουμε το φανταστικό από το πραγματικό είναι ένα μυστήριο ακόμα και σήμερα. Το ποιοι πιστεύουμε ότι είμαστε είναι σαν τις ταινίες που στηρίζονται σε αληθινά γεγονότα. Η γενική ιδέα μπορεί να είναι σωστή αλλά οι λεπτομέρειες κάπου χάνουν. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η μεγάλη εικόνα της ζωής μας δεν αξίζει να ειπωθεί.

Χρήστος Παπανίκας